بررسی روزن داران پلانکتون سازند گورپی در منطقه موک (جنوب شیراز) منجر به ارایه زیست زون هایی در این ناحیه شد که هماهنگی قابل ملاحظه ای با دیـگر مناطق تتیس از خود نشان می دهند. در این مطالعه، 7 زیست زون برای سازند گورپی تعیین گردید. زیست زونهای 1 (Dicarinella asymetrica) و2 (Rosita fornicata) به ترتیب نشانگر سانتونین پیشین و پسین هستند. زیست زون های 3(Globotruncanita elevata) ، (Globotruncana 4 ventricosa) و 5 (Globotruncanita calcarata) به ترتیب زمان های کامپانین پیشین، میانی و پسین را نشان می دهند و زیست زون های 6 (Globotruncana falsostuarti) و 7 (Gansserina gansseri) نشانگر ماستریشتین پیشین و ماستریشتین میانی تا میانه ماستریشتین پسین هستند. نبود زیست زون Abathomphalus mayaroensis نتیجه ای از گسستگی رسوبی در زمان ماستریشتین پسین پسین است که این گسستگی، توسط لایه ای گلوکونیت دار بر روی آخرین زیست زون (ابتدایی ترین بخش های سازند پابده) نیز خود را نشان می دهد. این گسستگی، در صحرا دارای هیچ نشانه ای نیست، از طرفی حضور کانی گلوکونیت در ابتدای سازند گورپی و آهک های سرخ رنگ انتهای سازند سروک نیز نشانه ای از ناپیوستگی قبل از نهشت سازند گورپی است.سازند گورپی در این منطقه 287.6 متر ضخامت شامل شیل، آهک رسی و آهک مارنی دارد که مرز زیرین آن با سازند سروک به صورت ناپیوسته فرسایشی و با سازند روی خود (پابده) ناپیوسته موازی است و سنی از سانتونین پیشین تا میانه ماستریشتین پسین را در بر می گیرد.

پژوهش حاضر یک پژوهش همبستگی است که هدف آن طراحی مدل بهینه موک در دانشگاه پیام نور بود. جامعه آماری بخش کیفی پژوهش شامل خبرگان جامعه ی علمی دانشگاهی و متخصصان آموزش عالی و مدیران دانشگاه پیام نور بودند. برای تعیین نمونه های کیفی پژوهش و تعیین این گروه ازخبرگان ازروش گلوله برفی تارسیدن به اشباع نظری استفاده شد. گروه دوم جامعه ی آماریپژوهش، شامل تمامی اعضای هیئت علمی دانشگاه پیام نوردر استان تهران به تعداد 900 نفر بودند. با توجه به ماهیت متفاوت دانشگاه پیام نور، با استفاده از فرمول کوکران و ازطریق نمونه گیری تصادفی ساده، 270 نفر به عنوان آزمودنی انتخاب شدند. برای گرداوری داده ها از ابزارهای مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. روش تحلیل داده ها در بخش کیفی کدگذاری نظری برگرفته از روش نظریه پردازی داده بنیاد بود. در بخش کمّی از آزمون هایی نظیر همبستگی پیرسون، آزمون تی تک نمونه ای، مدل سازی معادلات ساختاری (تحلیل عاملی تأییدی) و تحلیل عاملی اکتشافی نیز بهره گرفته شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که مؤلفه های تشکیل دهنده موک شامل، انتخاب هدف، تعیین مخاطب، نیازسنجی در موک ها، امکان سنجی در موک ها، انتخاب عنوان مناسب، انتخاب نوع موک، ایجاد یک پلت فرم و امکانات آن در موک ها؛ تهیه محتوا، پشتیبانی، بستر تعاملی، درگیرسازی و راهبرد ارزشیابی می باشد. همچنین، فناوری اطلاعات، مدیریت، صلاحیت علمی/حرفه ای، به عنوان عوامل اثرگذار و همچنین مؤلفه های عملکرد تحصیلی، تفکر انتقادی و یادگیری مشارکتی، به عنوان عوامل اثرپذیر بودند.

پیشینه و اهداف: تغییرات و رویکردهای جدید ایجاد شده توسط کووید 19 و حرکت شتابان به دنیای دیجیتال در آموزش، موجب رشد مهارت­ های فناورانه و یادگیری خودراهبر در دانش ­آموزان و دانشجویان شد. این امر منجر به استفاده از مدل­ های یادگیری جدیدی با استفاده از فناوری­ هایی مانند موک (دوره ­های آنلاین باز انبوه) شده است. بهره­ برداری بهینه از امکانات موک ­­ها مستلزم بررسی تازه ­ترین پژوهش ­های انجام شده در داخل و خارج از کشور است. با توجه به پراکندگی این پژوهش­ ها، یکپارچه سازی و تجمیع آنها در یک چارچوب جامع و بررسی اولویت ­های پژوهشی هرگروه ضروری به نظر می­ رسد. بررسی ادبیات پژوهش حاکی از آن است که تعداد فراتحلیل ­های انجام شده در حوزه موک محدود بوده و چندین سال قبل انجام شده است. با توجه به سرعت رشد این فناوری به خصوص در سال­ های اخیر، این پژوهش سعی دارد از پژوهش­ های جدید این حوزه در ایران و جهان، اطلاعات مفیدی را جهت توسعه دیدگاه پژوهشگران، جمع آوری و ارائه نماید. لذا هدف این پژوهش ترسیم سیمای پژوهش­ های حوزه موک در ایران و جهان است.روش ها: این تحقیق از نظر هدف کاربردی، به لحاظ روش جمع آوری داده ­ها، توصیفی و از نظر ماهیت داده ­ها کیفی/کمّی می ­باشد. روش گردآوری داده ها بررسی مطالعات اسنادی به وسیله جستجوی الکترونیکی مقالات موجود در اینترنت و فیش برداری از آنان است. روش پژوهش فراتحلیل منطبق با الگوی راث و شل و جامعه آماری پژوهش، کلیه رساله ­های دکتری و مقالات علمی پژوهشی داخلی و خارجی در حوزه موک بودند که در سایت های ایرانداک، گیگالیب، مگیران، اس آی دی، اسپرینگر و ساینس دایرکت نمایه شده بودند و یا از طریق موتور جستجوی گوگل اسکالر دسترسی به آنها فراهم شد. نمونه آماری شامل 6 رساله دکتری و 42 مقاله خارجی به زبان انگلیسی و 5 رساله دکتری و 18 مقاله داخلی، در مجموع 69 پژوهش داخلی و خارجی بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. معیار ورودی پژوهش­ ها مرتبط بودن با موضوع موک، انتشار الکترونیکی، انتشار در پنج سال اخیر و انتشار در بانک­ های اطلاعاتی و مجلات معتبر بود که از میان آنها پژوهش­ هایی که از دیدگاه فنی در حوزه موک انجام شده بودند و یا دارای اعتبار علمی نبودند و یا دسترسی به تمام متن آنها امکان پذیر نبود، از نمونه آماری کنار گذاشته شدند. پژوهش ­های منتخب جهت تحلیل محتوا به نرم افزار مکس. کیو. دی. ای (Max QDA) وارد و در دو گروه پژوهش­ های داخلی و خارجی و براساس سال انتشار دسته بندی شدند تا مقالات تکراری حذف و مقایسه و بررسی مقالات دقیق­ تر انجام شود. پس از آن محتوای هریک از مقالات با دقت لازم، بررسی و مطالب مهم هر مقاله از جمله عنوان، کلمات کلیدی، نوع موک بحث شده و مقطع آمورشی موک در این پژوهش ­ها کدگذاری باز و محوری شده و با استفاده از آمار توصیفی، مقایسه داده ­ها در دو دسته از پژوهش­ های داخلی و خارجی انجام پذیرفت.یافته ها: یافته ­های این پژوهش حاکی از آن است که به طور کلی ادبیات موک در ایران و جهان حول محورهای اثربخشی موک ­ها؛ تدوین الگوی طراحی آموزشی موک­ ها؛ چالش ­ها و راه­کارها در موک­ ها؛ عوامل تأثیرگذار بر موک­ ها و فراتحلیل پژوهش ­ها، متمرکز بوده است. علاوه بر آن، در پژوهش ­های ایرانی در قیاس با مطالعات جهانی به مباحث تعامل در موک­ ها، مبحث هیبرید موک­ ها و موک ­های دانش ­آموزی بسیار محدود و ناچیز پرداخته شده است.نتیجه گیری: کمبود آمادگی فنی و زیرساخت ­های اینترنتی و عدم کفایت سواد فناورانه در قشر دانش آموزان و عدم توجه به ضرورت تعامل می ­تواند از دلایل عدم توجه کافی به هیبرید موک ­ها و موک ­های دانش آموزی باشد که با محدودیت­ های کرونایی و مهاجرت اجباری آموزش به فضای مجازی به­ نسبت بهبود یافته و ضرورت آن آشکار شده است. بنابراین با عنایت به یافته ­های پژوهش حاضر، مبنی بر اهمیت تعامل، هیبرید موک ­ها و موک­ های دانش ­آموزی در پژوهش ­های خارجی، برای استفاده بیشتر از امکانات موک­ ها، عنایت به این مباحث در ایران نیز ضروری به نظر می ­رسد.

هدف این تحقیق بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر موک بر عملکرد کارکنان شهرداری تهران می باشد. تحقیق حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش اجرای پژوهش, پیمایشی-مقطعی می باشد. جامعه آماری شامل کارکنان در واحدهای صف و ستاد شهرداری تهران به تعداد 70 نفر بودند که در مجموع با استفاده از جدول مورگان، با استفاده از نمونه گیری تصادفی طبقه ای، تعداد 60 نفر از کارکنان سه واحد (اداره کل رفاه و امور ایثارگران، مرکز نوسازی و تحول اداری شهرداری تهران و مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران) از حوزه معاونت برنامه‎ریزی شهرداری شناسایی و انتخاب شدند. روش نمونه گیری طبقه ای نسبی    می باشد. ابزار گردآوری در تحقیق حاضر پرسشنامه ساخته محقق و پرسشنامه استاندارد عملکرد کارکنان (استیفن، 2005) می باشد. جهت تأیید مدل نهایی پژوهش، تحلیل عاملی تأییدی انجام گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار  SPSS و PLS استفاده شد. مولفه­های تشکیل دهنده الگوی آموزش موک شامل، اهداف، تعیین مخاطب، نیازسنجی، امکان سنجی، انتخاب عنوان، نوع عنوان، انتخاب پلت فرم، محتوا، پشتیبانی، بستر تعاملی، درگیرسازی مخاطب، راهبرد ارزشیابی بودند و یافته های پژوهش نشان داد که آموزش مبتنی بر موک بر عملکرد کارکنان شهرداری تاثیر مثبت و معناداری دارد و نشان داد که برازش کلی مدل مناسب می باشد.

هدف عوامل مختلف در استفاده از موک باید مورد توجه قرار گیرد تا در این راستا ارایه دهندگان موک بتوانند با توجه به اهمیت و ضرورت ارتقای بسترهای ارایه دهنده موک ها به تمام عوامل اشاره شده، توجهات کافی مبذول داشته باشند. بنابراین هدف مطالعه حاضر بررسی عوامل موثر در استفاده از موک از دیدگاه فراگیران آرموک است. روش ها این مطالعه از نوع کاربردی بود که با استفاده از روش پیمایشی انجام گردید. طی آن کلیه فراگیران آرموک به روش هدفمند طی یک دوره 3 ماهه (اردیبهشت، خرداد، تیر) در سال 1396 توسط پرسشنامه محقق ساخته به صورت الکترونیک از طریق گوگل داکس مورد بررسی قرار گرفتند. تعداد کل نمونه مورد بررسی بعد از تکمیل پرسشنامه 26 نفر بود. داده های به دست آمده بعد از ورود به نرم افزار آماری Excell با استفاده از آمارهای توصیفی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج در مجموع نتایج یافته ها حاکی از آن بود که عامل " دانش نظری من افزایش یافته است " به عنوان مهم ترین نتایج تاثیرات شرکت در آرموک شناخته شد. بیش از نصف فراگیران از موک انصراف داده بودند. «کمبود وقت» به عنوان مهم ترین دلیل انصراف از دوره یا تکمیل نکردن دوره شناخته شد. عامل «به رسمیت شناختن رسمی موفقیت و توسعه حرفه ای» به عنوان مهم ترین عامل ارتقای تکمیل دوره از نظر فراگیران اعلام گردید. نتیجه گیری به منظور ارتقای بسترهای ارایه دهنده موک ها، برنامه ریزان و سیاست گذاران، مدیران ارشد حوزه آموزش عالی در وزارت های علوم و فناوری، بهداشت و درمان و آموزش وپرورش و نیز ارایه دهندگان بستر آرموک می بایست با آگاهی از عوامل مختلف در استفاده از آرموک برنامه ریزی های دقیق تری در جهت ارایه بسترهای آموزشی موک، داشته باشند.

پیشینه و اهداف: سازمان­ها با آگاهی از عصری که با تغییرات روز به روز دنیا مواجه است، باید دائماً با فناوری و تغییرات فناوری همراه شده و آنها را برای بقا و دست یابی به بهترین نتایج ممکن اجرا کنند. یکی از این تغییرات فناوری تصمیم­گیری برای پیاده­سازی موک در حوزة یادگیری دیجیتالی آن هم در محیط­کاری سازمان­ها است که موضوع پیچیده­ای به­حساب می­آید و آگاهی و اطلاع­رسانی از اثربخشی خدمات آموزشی این نوع تکنولوژی به­عنوان یکی از انواع نمودهای آموزش مجازی در انتخاب این راه بی­نتیجه نیست؛ چرا که موک­ها نقش مهّمی را به­عنوان یک استراتژی آموزشی بالقوه برای سازمان­ها و شرکت­ها در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه داشته­اند. ازاین­رو، هدف از این پژوهش شناسایی کارکردهای فناورانه آموزشی موک­ها برای کارکنان در محیط­کار است.روش ها : پژوهش براساس نوع هدف بنیادی، و از نظر رویکرد پژوهشی کیفی از نوع سنتز پژوهی صورت گرفته است. جامعة آماری شامل اسناد و مدارک (کتاب­ها، مقالات پژوهشی و مروری، پایان­نامه­ها و منابع اینترنتی) است که به طریق جستجو در پایگاه­های اطلاعاتی معتبر­ وب فارسی (پایگاه استنادی جهان اسلام، مگ­ایران، پایگاه اطلاعاتی نور (نورمگز)، مؤسسة علوم­انسانی و مطالعات فرهنگی سیویلیکا، سیستم شبکة دانش باراکات، پایگاه اطلاعات علمی ایران (گنج) و پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) و پایگاه داده­های وب لاتین (پروکوئست، اشپرینگر، اسکوپوس، ساینس­دایرکت، و هم­چنین موتور جستجوی گوگل­اسکالر) از 183منبع دریافتی با نمونه­­گیری به­طریق معیاری (از سال موک شرکتی2014تا سال2022) 45 نمونه انتخاب شد که در نمونه­ 32 اشباع نظری مؤلفه­ها حاصل شد. به­منظور گردآوری داده­ها از روش تحقیق کتابخانه ای و جهت تجزیه­و­تحلیل داده­ها، از روش تحلیل مضمون که در تحقیقات کیفی کاربرد دارد، استفاده شده است. در انتها برای اعتباریابی مدل پیشنهادی تعداد 6 نفر از متخصصان در حوزه­های مختلف چون برنامه­ریزی درسی و آموزشی، تکنولوژی آموزشی و یادگیری الکترونیکی به­صورت نمونه­گیری هدفمند انتخاب گردید و سپس پرسش نامة محقق ساخته اعتباریابی محتوایی مدل مفهومی برای آن­ها ارسال شد و مدل نهایی پس از انجام اصلاحات مورد تأیید قرار گرفت.یافته ها: در پژوهش حاضر براساس یافته­ها در نهایت سه مؤلفة اصلی حاصل شد. دستة اول فرایند آموزشی با 6 زیرمؤلفه (هدف­گذاری آموزشی دوره­ها، محتواهای دوره­های آموزشی، شیوه­های یادگیری حرفه­ای متنوع، فعالیت­های آموزشی حرفه­ای، منابع آموزشی دوره­ها، ارزیابی عملکرد)، دسته دوم بخش حمایتی با 5 زیرمؤلفه (پوشش آموزشی کارکنان، پشتیبانی آموزشی، هزینه­های آموزشی، برانگیزنده­های آموزشی، قابلیت­های روش آموزشی) و دستة سوم  بخش عملیاتی با 3 زیرمؤلفه (حیطه­های آموزشی، آموزش­های تکمیلی مهارتی، ایجاد مهارت­های نرم حرفه­ای).نتیجه گیری: این مطالعه پیامدهای احتمالی کارکردهای آموزشی موک در محیط­­کار را نشان داده است که ذی­نفعان شامل سازمان­ها، شرکت­ها و کارکنان با اطمینان و با توجة بیشتر به این کارکردها می­توانند آن را در سیستم آموزشی خود به­کار گیرند چرا که به جرأت می­توان گفت هنوز اکثر سازمان­ها در ایران از مزایای بالقوه­ آموزشی آن بی­خبر هستند. در دنیایی که با پیشرفت سریع تکنولوژی آنلاین بودن چه از نظر شخصی و چه از نظر حرفه­ای در سازمان­ها از جمله کشورمان یک ضرورت محسوب می­شود و انتظار می­رود که نیروی کار امروزی بسیار ماهر باشند و پیوسته مهارت­های خود را  با معیارهای روز جهانی بهبود بخشند، و آنها می­توانند این مهارت­های جدید را از طریق یادگیری مادام­العمر یعنی موک­ها یک محیط دیجیتالی پیشرفته کسب کنند.

پیشینه و اهداف: یکی از شکل های کسب دانش در عصر کنونی نظام آموزش از دور است، که روش های سنتی آموزشی را تغییر داده، امکان یادگیری را برای همه در همه جا و در هر زمان فراهم نموده، موجب برقراری عدالت اجتماعی در توزیع منابع و امکانات گردیده است. شرایط لازم برای آموزش استاندارد و مطابق با نیازهای افراد و جامعه را ایجاد نموده است و همچنین کمک شایانی که این نظام به سادگی و به هنگام سازی آموزش، صرفه جویی در وقت، هزینه و مصرف انرژی، ایجاد فرصت ادامه تحصیل برای افراد شاغل، تقویت تخصص های از پیش کسب شده و ایجاد آرامش و کاهش اضطراب نموده است. و با توجه به اینکه علاوه بر آموزش کلاسی در دانشگاه، اکنون آموزش از دور، روشی معتبر در سراسر جهان بوده و یونسکو و سایر سازمان های آموزشی جهان بر گسترش آموزش از دور تاکید می ورزند، لازم است به طور جدی به توسعه آن پرداخته و مبانی معرفت شناسی آن برای سیاست گذاران، برنامه ریزان و فراگیران شناخته شود. مطالعه حاضر با هدف شناسایی و ارزیابی ویژگیهای معرفت شناسی موک (دوره ها و انبوه) انجام گرفت. روش ها به این منظور از روش تحقیق آمیخته با مدل تو در تو استفاده شد. در مرحله کیفی از روش جستجوی اکتشافی و در مرحله کمی از روش پرسشنامه ای استفاده شد. در بخش کیفی محیط پژوهش منابع الکترونیکی مرتبط با موضوع تحقیق که از 20 مقاله مرتبط و در بخش کمی، جامعه آماری شامل 60 نفر از متخصصان برنامه ریزی آموزش از راه دور در سال 1397 در سطح کشور بودند که یک نمونه 36 نفری به روش نمونه گیری داوطلبانه انتخاب شدند. جهت تحلیل داده های کیفی از روش تحلیل محتوا و شاخص نسبت روایی محتوا و جهت تحلیل داده های کمی از میانگین وزنی و آزمون فریدمن استفاده شد. یافته ها نتایج تحلیل محتوا نشان داد در معرفت شناسی موک (انبوه و دوره ها) چهار بعد یادگیرنده، محتوا، محیط آموزش و یادگیری و سازمان یاددهنده قابل بررسی است که در مجموع 35 ملاک شناسایی و تایید شد. نتایج کمی، نشان داد بهبود سطح سواد اطلاعاتی و دیجیتالی استادان، ارتباط معرفت و دانش جدید با ساختارهای شناختی قبلی و استفاده از رسانه های مختلف برای یادگیری، صوتی و تصویری و الکترونیکی مهمترین ملاک های معرفت شتاسی ویژگی دوره های موک؛ و ملاک های سهولت استفاده از محتوای دیجیتال برای تمامی فراگیران، جذب متخصصان فناوری اطلاعات، برای دوره های دانش افزایی و فراهم سازی محیط گروهی آموزش با فناوری اینترنت، مهمترین ملاک های معرفت شناسی ویژگی انبوه موک هستند. نتیجه گیری نتایج نشان داد در معرفت شناسی دوره های انبوه (ساماندهی کامل و مقیاس پذیری) موک ابعاد یادگیرنده، محتوا و سازمان یاددهنده دارای اهمیت ویژ ه ای هستند.

پیشینه و اهداف: دوره های برخط آزاد انبوه به عنوان یکی از جدید­ترین تکنولوژی آموزشی سبب تغییرات اساسی و کیفیت بخشی به فرایند های آموزشی در سطح دانشگاه های مختلف شده اند و به شدت در حال گسترش هستند. موک ها یک محیط یادگیری آنلاینند که به ­عنوان جدیدترین انقلاب در آموزش و یادگیری آنلاین در نظر گرفته می شوند. این دوره های یادگیری فراگیر، دسترسی به دانـش را کـه در گذشـته راحـت نبـود، بـرای افراد بسیاری فراهم نموده است. موک، دوره ای است که هدف آن مشارکت تعاملی فراوان و دسترسی آزاد از طریق اینترنت است. با وجود اهمیت این مسأله، هنوز مقیاسی استاندارد برای سنجش برنامه­درسی مبتنی بر موک وجود ندارد؛ لذا پژوهش حاضر با هدف ساخت و اعتباریابی مقیاس برنامه­درسی مبنی بر موک در آموزش عالی انجام شده است.روش ها : طرح پژوهش، ترکیبی و روش پژوهش در بخشی کیفی، مرور اسناد بوده است. در این راستا در ابتدا داده­های کیفی، گردآوری و تحلیل، سپس بر مبنای نتایج کیفی به دست آمده به تحلیل و گردآوری داده­های کمّی پرداخته شد و در ادامه از نتایج بخش کمّی برای تبیین بهتر یافته­های کیفی استفاده گردید. جامعه آماری نیز شامل منابع داخلی و خارجی موجود در حوزه آموزش مجازی، الکترونیکی و موک بود. جهت دست یابی به متون و مقالات مرتبط با کلیدواژه های فارسی و انگلیسی برنامه­درسی، موک، آموزش­مجازی، یادگیری الکترونیکی، دوره­های برخط در منابع الکترونیکی متعدد داخلی نمایه شده و منابع الکترونیکی در خارج از کشور سعی شد جدیدترین منابع در ارتباط با پژوهش حاضر استخراج شود. براین اساس از سال 2000  تا 2019 منابع موجود و غنی در راستای پژوهش حاضر مطالعه و با استفاده از روش تحلیل مضمون، 62 مضمون پایه، 7 سازمان دهنده و یک مضمون فراگیر کشف گردید. روش پژوهش بخش کمّی، توصیفی- پیمایشی و جامعه آماری 386 نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاه مازندران بوده است که طبق جدول نمونه­گیری مورگان و براساس نمونه­گیری طبقه­ای نسبتی 181 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، در بخش کمّی پرسش نامه محقق ساخته بوده که روایی محتوایی آن 83/0 و پایایی براساس ضریب آلفای کرونباخ بالای 92/0 به دست آمد.یافته ها: نتیجه تحلیل عامل تأییدی نشان داد که برنامه­درسی مبنی بر موک، شامل مسائل مدیریتی، فناورانه، نیروی انسانی، هدف، محتوا، راهبرد های یاددهی یادگیری و ارزشیابی است. مقادیر شاخص ­های TLI و CFI در سطح مطلوب و بیشتر از نقطه برش 90/0 هستند. بنابراین مدل دارای برازش مناسبی با داده ها است.نتیجه گیری: از آنجاکه موک، دوره ای است که هدف آن مشارکت تعاملی فراوان و دسترسی آزاد از طریق اینترنت است و به عنوان منبعی برای یادگیری و آموزش در نظر گرفته می­شود؛ می توان گفت این شیوه به نسـبت شـیوه سـنتی دارای جذابیت های بسیار بیشتری است. از طرفی امروزه وجود اطلاعات بیش از حد و در دسترس بودن منبع اطلاعاتی نا معتبر در اینترنت برای افراد، به چالش بزرگی تبدیل شده که دسترسی به موک ها، می تواند به آن هایی که به دنبال اطلاعات هستند، کمک کند؛ زیرا محتوای آن توسط مؤسسات معتبری تهیه شده است و به راحتی می توان فهمید که آیا منبع معتبر و موثق است یا خیر؟.